Şəxs adlarının mənası - Xanim.Net Şəxs adlarının mənası

Adların mənası

Bu vaxta qədər şəxs adlarının siyahısı və izahına həsr edilən lüğətlərlə müqayisədə ən mükəmməli olan bu lüğətdə 16164-dən (8328 kişi, 7836 qadın) çox şəxs adının siyahısı verilmişdir. Onlardan 11163-dən (6060 kişi, 5095 qadın) çox adın leksik mənası izah edilmişdir. Lüğət öz adının mənasını öyrənmək istəyənlərin ehtiyacım ödəyəcəkdir.

Mənasını öyrənmək istədiyiniz şəxs adları üçün, adın ilk hərfinə uyğun düyməni seçməyiniz xahiş olunur.

A B C Ç D E Ə F G H
İ J K Q L M N O Ö P
R S Ş T U Ü V X Y Z

İnsanları bir-birindən fərqləndirməyə xidmət edən şəxs adlarının tarixi xalqımızın dili və tarixi qədər qədimdir. Adlar zaman keçdikcə cəmiyyətin inkişafı ilə yanaşı zənginləşmiş, təkmilləşmiş, bəziləri sıradan çıxmış və həyatda baş verən ictimai-siyasi, iqtisadi, mədəni hadisələrlə əlaqədar olaraq yaranan adlarla əvəz olunmuşdur.

Lüğətdə əksini tapan adlar Azərbaycan şəxs adlarının hamısını əhatə etmir, çünki hər gün real həyat və mətbuatda lüğətə düşməyən yeni-yeni adlara təsadüf edilir.

Şəxs adlarının yaranmasında fərd halında bütün xalq iştirak edir. Bu baxımdan ad yaradıcılığı – xalq yaradıcılığıdır. Odur ki, xalq yaradıcılığına xas olan çoxvariantlılıq şəxs adlarına da aiddir. Buna görə də ilk dəfə olaraq variant adları da lüğətə daxil etməyi lazım bilmişik.

Lüğətdə 16164 (8328 kişi, 7836 qadın) adın siyahısı verilmiş, onlardan 11163 (6060 kişi, 5095 qadın) adın leksik mənası izah edilmişdir.

Bu vaxta qədər lüğətlərə salınmayan, lakin real həyatda istifadə edilən bir sıra alınma adlar da lüğətə salınmışdır. Onlardan imtina etmək reallığı danmaq deməkdir. Lakin Azərbaycan dilində, geniş yayılmasa da, özləşməyən, əcnəbi ad olması xüsusilə diqqəti cəlb edən Aleksandr, Albert, Frontik, Ernest, Neol, Roland, Şalon, Valentin, Vilyams, Viktor, İliç və s. kimi kişi və İra, Nenel, Ninel, Viktoriya və s. kimi qadın adlarmı lüğətdə verməyi lazım bilmədik. Digər lüğətlərdə bir çox türk mənşəli şəxs adları almma adlar kimi izah edilmişdir. Lakin müəlliflər bu çatışmazlığı nisbətən aradan qaldırmağa çalışmışlar.

Mövcud lüğətlərdə həm kişi, həm də qadın adı kimi işlənən müştərək adlara da yer verilmişdir. Real həyatda bu cür müştərək adlara təsadüf olunsa da, şəxs adlarını öyrənən əksər tədqiqatçılar dildə müştərək adlardan istifadəni qeyri-məqbul hal kimi qiymətləndirirlər. Biz də bu fikirdə olduğumuz üçün adların leksik mənalarmı əsas götürərək onları ya kişi, ya da qadın adı hesab etmişik. Bu zaman həmin adların hansı cinsə daha çox xidmət etməsinə də xüsusi diqqət yetirilmişdir.

Leksik mənaları izah olunan adların müəyyən qismi variant adlardan ibarətdir (Onların sayı 2553-dür: kişi – 1295, qadın – 1258). Odur ki, adların izahı zamanı onlar ”// ” işarəsi ilə bir-birindən ayrılmışdır. Eyni əsasdan olan kişi və qadın adları isə (Onların sayı 1000-dən çoxdur) təkrara yol verməmək üçün kişi adları ilə birlikdə izah olunmuş və onların arasında ( , – vergül) işarəsi yazılmışdır. Məsələn, Adışirin//Adşirin; Dilruba //Dilrüba; Afiq, Afiqə; Alim, Alimə və s.

Əgər eyni əsaslı kişi və qadın adları müxtəlif variantlara malikdirsə, onda onlar lüğətdə aşağıdakı kimi göstərilmişdir: Amal, Amalə//Amalya; Calal//Cəlal, Calalə//Cəlalə və s.

A.Paşayev, A.Bəşirova. Azərbaycan şəxs adlarının izahlı lüğəti.